بسیاری از کارشناسان و مسئولان، ریشه اصلی بحران بنزین در ایران را «مصرف بالای خودروهای داخلی» میدانند. اما آیا واقعاً اشتهای خودروهایی مثل دنا پلاس و کوییک فرسنگها با استانداردهای جهانی فاصله دارد؟ در این گزارش به بررسی دقیق اعداد و ارقام پرداختهایم تا مشخص شود اتهام «پرمصرف بودن» تا چه حد به خودروهای ایرانی میچسبد.
استاندارد جهانی مصرف سوخت در سال ۲۰۲۶
بیتران: کممصرفترین خودروهای بنزینی غیرهیبریدی در جهان، رقمی در حدود ۶.۷ تا ۷ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر را ثبت میکنند. به عنوان مثال:
– نیسان ورسا ۲۰۲۶: با موتور ۱.۵ لیتری حدود ۶.۷ لیتر مصرف میکند.
– تویوتا کرولا ۲۰۲۶: با موتور ۲ لیتری، مصرفی مشابه نیسان ورسا دارد.
– هیوندای النترا: در همین محدوده قرار میگیرد.
حالا بیایید نگاهی به آمارهای رسمی خودروهای پرتیراژ داخلی بیندازیم.
بررسی مصرف سوخت دنا، کوییک و ساینا؛ اعداد چه میگویند؟
برخلاف تصور عموم، اعداد روی کاغذ نشان میدهند که خودروهای جدید داخلی از نظر مصرف سوخت تفاوت فاحشی با بنزینیهای همرده خود در بازار جهانی ندارند:
۱. دنا پلاس ۶ دنده: این سدان لوکس داخلی در هر ۱۰۰ کیلومتر به صورت ترکیبی حدود ۶.۹ لیتر بنزین مصرف میکند. رقمی که تقریباً با تویوتا کرولا برابری میکند!
۲. کوییک و ساینا: پرتیراژترین خودروهای فعلی سایپا و پارسخودرو، مصرفی در حدود۷ لیتر دارند.
۳. پراید: که همچنان بخش بزرگی از تردد جادهای را بر عهده دارد، مصرفی کمتر از ۷ لیتر ثبت کرده است.
بیشتر بدانید: سهمیه بنزین روی کارتهای بانکی شارژ میشود؟ / جزئیات الزام مجلس به دولت برای حذف کارتهای سوخت سنتی
از پیکان تا دنا؛ تبرئه خودروهای داخلی؟
اگر ۲۰ سال پیش و در دوران اوج تردد پیکان با مصرف ۱۱ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر بودیم، اتهام مصرف بالا کاملاً درست بود. اما امروزه خودروهای داخلی از نظر عدد مصرف سوخت، به استانداردهای جهانی نزدیک شدهاند. پس مشکل کجاست؟
چرا با وجود خودروهای کممصرف، باز هم ناترازی بنزین داریم؟
اگر خودروها مقصر اصلی نیستند، پس چرا روزانه ۱۳۵ میلیون لیتر بنزین در ایران دود میشود؟ طبق آمارهای رسمی و تحلیلهای «اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفتی»، سه عامل اصلی زیر نقش پررنگتری دارند:
۱. توقف تولید و محدودیت واردات
بیشتر بدانید: خرید سایپا توسط کروز؛ سودای امپراطوری مطلق بر جاده مخصوص جدی شد؟
پیش از تنشهای اخیر، ظرفیت تولید بنزین کشور بین ۱۰۵ تا ۱۱۰ میلیون لیتر بود. با از مدار خارج شدن برخی واحدهای پتروشیمی (مثل نوری و بوعلی) و محدودیت واردات از بنادر شمالی (که تنها محمولههای کوچک ۳ تا ۴ هزار تنی را پذیرا هستند)، تراز تولید و مصرف به هم خورده است.
۲. قاچاق سوخت در مرزهای شرقی
ماجرای «دلار تراولی» در اردیبهشت ماه بار دیگر نشان داد که جذابیت قیمت سوخت در ایران، قاچاق گسترده به کشورهای همسایه را به یک تجارت پرسود تبدیل کرده است. بخشی از بنزین تولیدی کشور اساساً در باک خودروهای داخلی نمیسوزد، بلکه از مرزها خارج میشود.
۳. تعداد بالای خودروهای فرسوده
اگرچه خودروهای نوساز داخلی مصرف معقولی دارند، اما حضور ۲۵ میلیون خودرو که بخش بزرگی از آنها فرسوده یا از رده خارج هستند، میانگین مصرف سوخت کل کشور را به شدت بالا میبرد.
نتیجهگیری: مقصر واقعی کیست؟
مقایسه دنا و کوییک با تویوتا و نیسان ثابت میکند که تکنولوژی موتورهای فعلی ما (حداقل روی کاغذ) عامل اصلی بحران بنزین نیست. **بحران اصلی بنزین در ایران** بیش از آنکه به «اشتهای موتورها» مربوط باشد، به «مدیریت مصرف»، «قیمتگذاری غیرواقعی»، «قاچاق سوخت» و «فرسودگی ناوگان» گره خورده است.
تا زمانی که راههای خروج غیرقانونی سوخت بسته نشود و زیرساختهای تولید و واردات بهبود نیابد، حتی اگر تمام خودروهای ایران هم ۷ لیتر مصرف کنند، باز هم ناترازی بنزین ادامه خواهد داشت.
منبع بازنویسی: فرارو
