در حالی که آتشبس اخیر تا حدی از تنشهای سیاسی در منطقه کاستهاست، همچنان گمانهزنیهایی درباره احتمال اختلال در روند واردات قطعات و خودروهای کامل مطرح میشود. با این حال، انجمن واردکنندگان خودرو از آمادهسازی مسیرهای جدید از جمله بنادر شمالی و متنوع برای ادامه واردات خبر میدهد.
مهدی دادفر، علاوه بر تشریح مسیرهای جدید واردات خودرو، وضعیت جریمه دیرکرد تحویل خودروها و همچنین سرنوشت خریدارانی را که هنوز خودروهای خود را تحویل نگرفتهاند، توضیح دادهاست.
محدودیت بارگیری در بنادر شمالی
با توجه به احتمال ایجاد محدودیت در بنادر جنوبی، آیا امکان تغییر مقاصد واردات خودرو به بنادر شمالی کشور مانند امیرآباد و بهشهر وجود دارد؟ آیا میتوان از مسیرهای شمالی برای واردات خودرو، چه از طریق دریا و چه مسیرهای زمینی استفاده کرد؟
در حال حاضر باید بپذیریم که ظرفیت انباشت، تخلیهو بارگیری کالا در بنادر شمالی کشور محدود است. این محدودیت هم در حوزه کالاهای فلزی و معدنی وجود دارد و هم در حوزهنهادهها و کالاهای اساسی. از سوی دیگر ظرفیت کشتیرانی در دریای خزر نیز با محدودیتهایی مواجهاست. بهطوری که کشتیهای بزرگ با ظرفیت بیش از ۵ هزار تن اساساً امکان تردد در این دریا را ندارند.
با این حال، این محدودیتها به معنای بستهبودن مسیرهای شمالی نیست. برعکس، این مسیرها میتوانند به عنوان یک شریان جایگزین مورد توجهقرار گیرند. در سالهای گذشته قرار بود سرمایهگذاریهای بیشتری روی توسعهزیرساختهای این بنادر انجام شود و حتی برنامههایی برای فعالسازی کامل آنها مطرح بود، اما آنطور که باید پیش نرفت. شاید شرایط فعلی و فشارهایی که ایجاد شده، باعث شود توجه بیشتری به توسعه این زیرساختها شود و این مسیرها جدیتر فعال شوند.
بیش از ۹۰ درصد خودروهای وارداتی ما از کشور چین تأمین شدهاند
در شرایط فعلی، اگر محدودیتهایی در مسیرهای فعلی واردات ایجاد شود، چه مسیرهایی میتواند برای ادامه واردات خودرو به عنوان جایگزین مورد استفادهقرار گیرد؟
تجربهسالهای گذشته نشان میدهد که بیش از ۹۰ درصد خودروهای وارداتی ما از کشور چین تأمین شدهاند. بنابراین طبیعی است کههمچنان بخش مهمی از واردات از همین مبدأ انجام شود. در کنار آن، چند کریدور منطقهای وجود دارد که میتواند فعال شود. از جملهمسیر چین-پاکستان-ایران، مسیر افغانستان- ایران، ترکمنستان-ایران و از طریق بندر گوادر و مسیر ترکیهبه ایران نیز میتواند یکی از گزینههای قابل استفاده باشد. بنابراین، بسیاری از کالاها قابلیت انتقال از این مسیرها را دارند.
در همین رابطه، انجمن واردکنندگان خودرو نیز پیشنهادهای مشخصی برای انتقال خودرو به کشور به وزارت صمت ارائه کردهاست. ما در این زمینه با رئیس سازمان بنادر و کشتیرانی و همچنین با مسئولان وزارت راه و بخش حملونقل جادهای جلسات و مکاتباتی داشتهو راهکارهای پیشنهادی را ارائه دادهایم.
هم اکنون نیز نهادهای زیرساختی و وزارت راه در حال فراهم کردن بسترهای لازم برای فعالسازی این مسیرها هستند و انتظار میرود با همکاریهایی که در حال انجام است، از ماهآینده روند اجرایی این مسیرها دوباره آغاز شود. البته باید گفت، هنوز تصمیم نهایی در این زمینه گرفتهنشدهو دولت باید در این خصوص به جمعبندی برسد. با این حال، ما در حال فراهم کردن مقدمات هستیم تا در صورت لزوم بتوانیم از بنادر جایگزین، مسیرهای زمینی و حتی خطوط ریلی برای ادامه واردات استفاده کنیم.
بیشتر بدانید: مجوز جدید افزایش قیمت خودرو برای هیچ شرکتی صادر نشده است
چگونگی ترخیص خودروهای وارداتی
در کنار تلاش برای فعال کردن مسیرهای جایگزین مقاصد واردات خودرو، چه گزینههای دیگری میتواند به پروسه واردات خودرو کمک کند تا در سال ۱۴۰۵ چشمانداز بهتری داشتهباشد؟
بنادر شمالی کشور از نظر موقعیت جغرافیایی ظرفیتهای قابلتوجهی دارند، اما در حال حاضر در بخش تخلیهو بارگیری با محدودیتهایی روبهرو هستند. با این حال، این مشکلات قابل حل است و بخش خصوصی و فعالان اقتصادی میتوانند نقش مهمی در توسعه این مسیرها داشته باشند. در چنین شرایطی لازم است بهصورت جدی روی مسیرهای جایگزین کار شود.
در کنار این موضوع، برخی تصمیمات نیز باید با توجهبه شرایط روز اتخاذ شود. به عنوان مثال، تعیین مهلت ۱۵روزه برای تعیین قیمت ارز در شرایطی که تأمین ارز با محدودیتهایی مواجهاست، برای واردکنندگان زمان کوتاهی محسوب میشود. بنابراین لازم است در تصمیمگیریهای اقتصادی، شرایط خاص و محدودیتهای موجود نیز در نظر گرفتهشود. واقعیت این است که اگر بخواهیم از شرایط دشوار جنگ تحمیلی عبور کنیم، راهی جز اتکا به بخش خصوصی نداریم. همچنین، باید بیش از گذشتهبه تجارت غیرنفتی و ظرفیتهای صادراتی کشور تکیه کنیم.
بازار خودرو کی رقابتی بود؟
در حال حاضر وضعیت ترخیص خودروهای وارداتی چگونه است؟ گفته شدهخودروهایی که در گمرک باقی مانده بودند با اخذ وثیقهو تضمین ترخیص شدهاند. به نظر شما، این موضوع چه تأثیری بر بازار خودرو خواهد داشت؟
بله، خودروهایی که در گمرک ماندهبودند اکنون ترخیص شدهاند، اما برای اینکه واردات بتواند اثر واقعی بر بازار بگذارد و به کاهش قیمتها منجر شود، حجم واردات باید از سطح فعلی بیشتر باشد. تجربه سالهای گذشته نشان میدهد، حداقل واردات لازم برای ایجاد تعادل در بازار حدود ۹۰ هزار دستگاهاست.
اگر آمار واردات از سال ۱۳۹۰ تاکنون را مرور کنید، بهروشنی دیدهمیشود در چه سالهایی بازار وضعیت رقابتیتری داشتهو قیمتها کنترل شدهاست. برای نمونه، در سالهای ۹۱، ۹۴ و ۹۵ که میزان واردات به حدود ۱۰۰ تا ۱۱۰ هزار دستگاه رسید، بازار کاملاً رقابتی شد. حتی در برخی مقاطع شرایطی ایجاد شد که فروشندگان برای فروش خودرو آگهی میدادند و این خریداران بودند که حق انتخاب بیشتری داشتند. در مقابل، در سالهایی که میزان واردات کمتر بوده، قیمتها افزایش یافته و تقاضا هم بیشتر شدهاست. بخشی از این تقاضا نیز تقاضای سوداگرانه بودهاست. بنابراین حجم واردات نقش بسیار مهمی در تنظیم بازار دارد.
بیشتر بدانید: بحران آلومینیوم در آمریکا: زنجیره تأمین فورد در آستانه فروپاشی
۶۳ هزار دستگاهخودرو در سال ۱۴۰۴ ترخیص
چه تعداد خودرو در سال گذشته ترخیص شد؟
در مجموع حدود ۶۳ هزار دستگاهخودرو در سال ۱۴۰۴ ترخیص شد. بنابراین تا رسیدن به سطح وارداتی که بتواند اثر محسوس بر بازار بگذارد و باعث کاهش قیمتها شود، همچنان فاصلهوجود دارد.
با توجهبه اینکه واردات از برخی مبادی مانند امارات با مشکل مواجه شده، تکلیف خودروهایی که هنوز به گمرک ایران نرسیدهاند چه میشود؟
متأسفانهتعداد قابلتوجهی از خودروهای واردکنندگان در بنادر امارات متوقف شدهاست. در چنین شرایطی لازم است وزارت صمت و دولت هرچه سریعتر تغییر مبدأ و مقصد را در سامانهتوسعهتجارت انجام دهند. اگر این امکان فراهم شود، خودروها میتوانند از امارات خارج شدهو به مبدأهای دیگری منتقل شوند و سپس از طریق مسیرهای جایگزین وارد ایران شوند. در این صورت افرادی که هنوز خودروهای خود را تحویل نگرفتهاند نیز میتوانند خودروهایشان را دریافت کنند و مشکل نارضایتی برخی از شهروندان که هنوز منتظر خودروهای خود هستند هم حل خواهد شد.
با توجه به شرایط جنگی و کندی روند تحویل خودروها، تکلیف جریمه دیرکرد تأخیر تحویل خودروها چه خواهد شد؟
شرایط جنگی در دستهشرایط خاص قرار میگیرد و معمولاً جریمههایی که ناشی از این شرایط باشد اعمال نمیشود. البته باید میان دو وضعیت تفاوت قائل شد. برخی شرکتها موعد تحویل خودروهایشان مربوط به مدتها قبل از بروز شرایط فعلی بودهو تعهدات خود را انجام ندادهاند. این شرکتها باید پاسخگو باشند. در عین حال، تعدادی از شرکتها نیز به دلیل شرایط فعلی با کندی در انجام تعهدات مواجهشدهاند. در چنین مواردی لازم است مساعدتهایی صورت گیرد، زیرا بسیاری از خودروها در بنادر امارات متوقف شدهاند و پس از طی مراحل لازم به متقاضیان تحویل دادهخواهند شد.
منبع: روزنامه ایران
